Het Europees Migratienetwerk (EMN – European Migration Network) is een netwerk voor de uitwisseling van informatie over migratie en asiel dat in 2003 door de Europese Commissie werd gecreëerd.

Sinds eind 2008 bestaat het Belgisch contactpunt van het EMN uit medewerkers van vier instellingen:

• de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ),
• het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS),
• het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding en
• de algemene directie Statistiek en Economische Informatie.

Deze nieuwsbrief weerspiegelt de activiteiten van het Belgisch contactpunt van het EMN en biedt een inventaris van de meest recente documenten en sleutelinitiatieven op het gebied van asiel en migratie op Europees niveau. De nieuwsbrief zal in de toekomst om de 3 maanden verschijnen..

1. Publicaties Europees Migratienetwerk (Europa en België)

Glossary

De Asylum and Migration Glossary is vanaf heden beschikbaar. Deze Glossary is een verklarende woordenlijst die gemeenschappelijke definities en vertalingen bevat van termen die regelmatig gebruikt worden in het domein van asiel en migratie. Het is een nuttig werkinstrument dat moet bijdragen tot een correct, uniform en consistent gebruik van de terminologie in het domein van asiel en migratie. De Glossary zal ook als basis dienen voor de verdere ontwikkeling van de EMN Thesaurus.

Syntheserapport niet-begeleide minderjarige vreemdelingen.

In de vorige publicatie van onze nieuwsbrief las u dat het EMN een studie over niet–begeleide minderjarigen (onthaal, terugkeer en integratie) geproduceerd heeft. Ondertussen werd er een syntheserapport opgesteld, waarin de nationale studies van de verschillende lidstaten over dit onderwerp worden samengevat. U kan dit rapport downloaden via deze link.

Dit rapport werd door de Commissie gebruikt bij het opstellen van een Actieplan voor niet-begeleide minderjarigen, dat in mei 2010 werd voorgesteld.

Eerste jaarrapport over immigratie en asiel (2009)

De Commissie heeft haar eerste jaarverslag over immigratie en asiel voorgesteld (2009), waarin aandacht wordt besteed aan de implementatie van het Europese Pakt over immigratie en asiel en waarin aanbevelingen worden gedaan. Dit verslag zal worden besproken door de Europese Raad in juni 2010. Een deel van dit verslag, en met name het begeleidende werkdocument van de Commissie, is voor het eerst gebaseerd op de input van het Europees Migratie Netwerk (EMN), meer bepaald op de jaarlijkse Policy Reports van de verschillende contactpunten. U kan het syntheserapport van de verschillende Policy Reports downloaden via deze link.

Syntheserapport « non-EU harmonised protection statuses »

In dit rapport wordt door elke lidstaat een overzicht gegeven van de beschermingsstatuten die niet door EU-wetgeving werden geharmoniseerd. Het Belgisch rapport, gemaakt door de KUL en de UA in opdracht van het Belgisch Contactpunt, toont aan dat er heel wat verschillende statuten van kracht zijn en dat de wettelijke basis ook zeer verschillend is. Het syntheserapport probeert een samenvatting te bieden van het beleid in de verschillende landen, maar het spreekt voor zich dat dit niet evident is. Daarom kan het aangewezen zijn om de rapporten van de verschillende lidstaten te raadplegen. Dit kan via de Europese website.

2. Andere publicaties

Jaarrapport Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding

Dit rapport werd voorgesteld tijdens een persconferentie op 6 mei 2010. Op de jaarrapporten van het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen en de Dienst Vreemdelingenzaken is het nog even wachten: deze zullen beschikbaar zijn in juni 2010 en opgenomen worden in de volgende nieuwsbrief.

Clandestino: Undocumented Migration: Counting the Uncountable: eindrapport

Het Clandestino-project werd op poten gezet met als doel beleidsmakers te ondersteunen op het vlak van ongedocumenteerde migratie. Het onderzoek werd gevoerd in 12 lidstaten van de EU. Het eindrapport van dit project kan je downloaden via deze link.

UNHCR onderzoeksrapport over de toepassing van de Asielprocedurerichtlijn

Op 1 april 2010 heeft het UNHCR een rapport over haar studie van de toepassing van een aantal essentiële elementen uit de asielprocedurerichtlijn in een aantal EU-lidstaten, waaronder België, uitgebracht. De resultaten van deze studie tonen eens te meer aan dat de weg naar een geharmoniseerd, gemeenschappelijk Europees asielstelsel (CEAS) nog lang is. Het rapport van UNHCR doet echter geen uitlatingen over het functioneren van specifieke lidstaten. Het rapport kan worden gedownload via deze link.

Compendium van Rechten verbonden aan Migratie, The Hague Process on Refugees and Migration

De Stichting 'The Hague Process on Refugees and Migration' (THP) streeft naar een meer empirisch onderbouwd migratiebeleid, met als doel bij te dragen tot een levensverbetering voor de migrant en voor de gemeenschappen in de landen van herkomst en ontvangst. Recent hebben zij een Compendium opgesteld dat als instrument dient om de bestaande bescherming van de mensenrechten van migranten te beoordelen. U kan dit Compendium raadplegen via deze link.

IAO-rapport over Internationale Arbeidsmigratie

Het IAO (Internationale Arbeidsorganisatie) heeft een nieuwe studie gepubliceerd, getiteld “Internationale Arbeidsmigratie: een op rechten gebaseerde benadering”. In deze studie worden trends in internationale arbeidsmigratie, de effecten ervan op de landen van herkomst en bestemming, en de arbeidsomstandigheden zoals ervaren door arbeidsmigranten onderzocht. Te downloaden via deze link.

Noors rapport over de reden waarom asielzoekers voor een bepaald land kiezen:

Dit rapport met de titel “Why Norway?” biedt een interessant inzicht in het beslissingsproces bij asielzoekers op zoek naar ontvangstland. Het rapport is niet enkel toegespitst op de Noorse situatie, maar gaat bijvoorbeeld ook dieper in op een aantal theoretische modellen die werden ontwikkeld om de keuze voor een bepaald land te verklaren. Te downloaden via deze link.

3. Statistieken

1. Omdat er veel interne en externe vraag is naar cijfermateriaal heeft het Belgisch Contactpunt van enkele sleutelindicatoren (asielaanvragen; asielbeslissingen; visumgegevens; verblijfsvergunningen; nationaliteitsverwervingen; bevolking van buitenlandse herkomst) geharmoniseerde tabellen opgesteld die in de mate van het mogelijke ook een terugblik werpen in de tijd. Klik hier om het doc te downloaden.

2. Volgens onze gegevens is het aantal niet-EU onderdanen in het bezit van een geldige verblijfsvergunning op het eind van het jaar (31/12/2009) met zo’n 15.000 eenheden of 4% gestegen ten opzichte van van vorig jaar. Klik hier om de tabel te downloaden.

3. Eurostat heeft recentelijk zijn 4e “Asylum Data in Focus” uitgebracht. Het biedt een overzicht van de asielaanvragen en eerste aanleg-beslissingen op Europees niveau, voornamelijk over het laatste kwartaal van 2009. Hoewel het de bedoeling is van de in 2007 aangenomen Statistische Verordening om de cijfers van de verschillende lidstaten te harmoniseren, blijkt in de praktijk dat dit nog niet het geval is. Men moet dan ook de nodige voorzichtigheid aan de dag leggen wanneer men ze wil vergelijken.

4. Recente initiatieven in het migratie- en asieldomein

Stockholm programma: Het actieplan

In de vorige nieuwsbrief kon u lezen over het Stockholm-programma, de opvolger van het Haagse programma. Ondertussen heeft de Europese Commissie in een Communicatie aan het Europees Parlement en de Raad dd. 20 april 2010 haar actieplan overgemaakt. Het plan concretiseert welke acties in de loop van de volgende 5 jaar in het kader van het Stockholm-programma zullen moeten worden genomen om tot een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te komen. Meer info hier.

SOM-project (Support and Opposition to Migration)

Dit is een project gefinancierd door de Europese Commissie. Het onderzoekt de politisering van migratie in 7 Europese landen, waaronder België. Dit vergelijkend project heeft als doel vast te stellen waarom en wanneer potentiële conflicten over migratie gepolitiseerd worden, met aandacht voor zowel anti-immigratie als anti-racisme bewegingen. Het is van start gegaan in oktober 2009 en sinds begin 2010 is hun website online. Via deze website kunnen allerlei publicaties over dit onderwerp geraadpleegd worden.

Inwerkingtreding Schengenvisumcode

Op 5 april 2010 is de visumcode van 13 juli 2009 in werking getreden. Die Europese Verordening schetst het gemeenschappelijke kader voor de procedures en voorwaarden voor de afgifte van visa voor de doorreis over het grondgebied van de lidstaten van de Schengenzone of een voorgenomen verblijf op het grondgebied van die lidstaten van ten hoogste drie maanden binnen een periode van zes maanden. Het Belgische visumbeleid is grotendeels in overeenstemming met die Verordening. Link hier.

Automatisch circulatierecht binnen het Schengengebied voor derdelanders met een type D-visum (lang verblijf)

Met ingang van 5 april 2010 geeft het D-visum recht op circulatie in het Schengengebied, wat daarvoor niet het geval was. De desbetreffende Europese Verordening kan via deze link geconsulteerd worden.

Ministeriële Integratieconferentie van 15 en 16 april 2010 in Zaragoza onder Spaans voorzitterschap

Op deze conferentie werd besproken hoe integratie van migranten kan bijdragen tot sociale cohesie in de EU. Voor de voorbereiding van deze conferentie heeft de Europese Commissie een werkdocument opgesteld dat een overzicht biedt van de vooruitgang die al werd gemaakt en de nog te zetten stappen om integratiestrategieën te promoten en te verbeteren, zoals voorzien in het Stockholm programma. Dit rapport kan geraadpleegd worden via deze link.

5. Aankondigingen

• Op 29 september 2010 organiseert het Belgisch Contactpunt onder de koepel van het EU-Voorzitterschap in het Egmontpaleis een conferentie met de titel “Long-term Follow-up of Immigrant’s Trajectories” Het programma zal uit 2 blokken bestaan. Enerzijds zal de brede problematiek over de beschikbaarheid van vergelijkbare data over internationale migratie aan bod komen, met oa. presentaties over het Netwerk van nationale contactpunten voor integratie, andere Europese initiatieven, de OESO,… Deze presentaties zullen duidelijk maken wat er tot nu toe werd gerealiseerd en waar de uitdagingen voor de toekomst liggen.
  Het andere blok zal bestaan uit presentaties over nationale longitudinale onderzoeksinitiatieven. Landen zoals Zweden, Nederland, Canada, Spanje maar ook België (met het project ROUTE) hebben longitudinale onderzoeksprojecten opgestart en het is de bedoeling een representatief overzicht te bieden.
  Over deze conferentie verneemt u in onze volgende nieuwsbrief meer.
• Het werkprogramma van het EMN schrijft dit jaar onder meer voor dat elk contactpunt een studie over arbeidsmigratie en circulaire en tijdelijke migratie dient te produceren. Het Belgisch Contactpunt heeft deze studies uitbesteed: het eerste rapport wordt uitbesteed aan het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck (UA). Het rapport over circulaire migratie zal worden gemaakt door de professoren D. Van Heule en M-C Foblets (UA/CEMIS – KUL).
• Van 22 mei tot eind augustus 2010 vindt in het Atomium de tentoonstelling “Be.Welcome” plaats. Dit initiatief, voorgesteld in het kader van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie, biedt een nieuwe kijk op het migratiefenomeen. Meer info hier.

6. Voorstelling Service Provider GHK

Het consultancy-consortium GHK-COWI helpt de Europese Commissie bij het coördineren van het Europees Migratienetwerk (EMN). Ze draagt bij tot de organisatie van de EMN NCP vergaderingen, het opstellen van het jaarlijkse EMN Werkprogramma, het documenteren van geboekte vooruitgang en het ondersteunen van de nationale contactpunten.

Daarnaast is GHK-COWI medeverantwoordelijk voor het synthetiseren van alle studies die ondernomen worden door het EMN, voor het ontwikkelen van de specificaties voor toekomstige studies en voor het verkennen en promoten van vergelijkbaarheid binnen de studies ondernomen door het EMN.

Het internationale team bestaat uit acht vaste leden, maar kan snel uitgebreid worden met andere experten inzake asiel en migratie.